Oostenrijk: Betrouwbaarheid van getuigenverklaringen in twijfel trekken - Richtlijn gericht op het behouden en garanderen van de nauwkeurigheid van getuigenverklaringen
Publicaties: april 28, 2021
Auteurs
Het menselijk geheugen wordt bepaald door subjectieve opvattingen van de werkelijkheid. Naarmate de tijd verstrijkt, kunnen externe factoren ervoor zorgen dat de ervaring van een individu ernstig wordt veranderd of zelfs volledig wordt vervormd. Sinds de oprichting van de ICC Commission's Task Force on Maximising the Probative Value of Witness Evidence (de Task Force), hebben kwesties rond de psychologie van het menselijk geheugen hernieuwde belangstelling gekregen binnen de arbitrale gemeenschap.
Gezien de breekbare en kneedbare aard van het geheugen, is het mandaat van de Task Force gericht op het overwegen van de impact die het vertrouwen op mogelijk gecompromitteerd bewijs kan hebben op het vooruitzicht van een eerlijke geschillenbeslechting. Naast het erkennen van het risico op corruptie van bewijsmateriaal, is het werk van de leden ook gericht op het heroverwegen van gangbare praktijken voor het voorbereiden en presenteren van getuigenverklaringen in internationale arbitragezaken. Voortbouwend op de observaties die eerder werden overgebracht in een toespraak van advocaat Toby Landau QC, getiteld 'Unreliable Recollections, False Memories and Witness Testimony', biedt het recent gepubliceerde rapport over 'The Accuracy of Fact Witness Memory in International Arbitration'[1] (het rapport) advies aan adviseurs en arbiters door maatregelen te identificeren die gericht zijn op het verhogen van de bewijskracht van getuigenissen.
Hieronder worden het doel van het rapport en de relevantie van de bevindingen voor beoefenaars van arbitrage besproken. Er zal ook worden verwezen naar de belangrijkste overwegingen en maatregelen die in het rapport worden beschreven en die als leidraad kunnen dienen voor zowel interne als externe adviseurs bij het onderhouden van contacten met of het voorbereiden van getuigenverklaringen.
Doel van het rapport
Als een cruciale bron van informatie waarop de uiteindelijke beslissing van tribunalen is gebaseerd, blijft getuigenbewijs een integraal onderdeel van arbitrageprocedures. Ondanks het belang ervan, erkent het rapport dat het voorbereiden en presenteren van getuigenissen niet alleen een kostbare, maar ook een zeer tijdrovende aangelegenheid is: "het presenteren van mondelinge getuigenissen is een van de belangrijkste functies van een 'finale' zitting, en neemt vaak meerdere dagen in beslag" (p6). Om te voorkomen dat er aanzienlijke verliezen worden geleden door externe prikkels die een nadelige invloed kunnen hebben op de nauwkeurigheid van getuigenverklaringen en dus de geloofwaardigheid ervan kunnen ondermijnen, worden in het rapport methoden benadrukt om risico's te minimaliseren die de juiste herinnering van gebeurtenissen uit het verleden kunnen belemmeren, corrumperen of anderszins beïnvloeden.
In een poging om suggesties te bieden over hoe het geheugen van getuigen effectief kan worden bewaard binnen de context van internationale arbitrage, verwijst het rapport niet alleen naar het werk van de Task Force zelf, maar bevat het ook de bevindingen van de onafhankelijke studies in opdracht van Dr. Kimberley A. Wade (Department of Psychology, University of Warwick). Meer specifiek richt het zich achtereenvolgens op het volgende:
Ten eerste, het onderzoeken en herzien van de conclusies van veldstudies uitgevoerd door psychologen gespecialiseerd in het menselijk geheugen om de mate van feilbaarheid van het menselijk geheugen en de relevantie ervan met betrekking tot getuigen vast te stellen;
Ten tweede, het vaststellen van de correlatie en de potentiële impact van een foutief geheugen op getuigenverklaringen in internationale arbitrage;
Ten derde, nagaan in welke mate de nauwkeurigheid van het geheugen van getuigen enige betekenis heeft binnen de context van internationale arbitrageprocedures;
Ten vierde, het schetsen van voorgestelde maatregelen om de nauwkeurigheid van het geheugen van getuigen te verbeteren;
Ten slotte, het bieden van een overzicht van best practices die kunnen worden toegepast, terwijl de lezers worden aangemoedigd om voldoende aandacht te besteden aan de geschiktheid en het nut van dergelijke maatregelen binnen een gegeven context.
Bestaand wetenschappelijk onderzoek naar het geheugen en ooggetuigenbewijs
Sectie II: blz. 10-14
Volgens Sectie II van het Rapport zijn er meerdere omstandigheden die aanleiding kunnen geven tot een verhoogd risico op beïnvloeding van getuigen. Dergelijke beïnvloeding is met name schadelijk in de context van commerciële geschillen en kan worden veroorzaakt door een aantal factoren die van invloed zijn op de manier waarop getuigenverklaringen worden verkregen en opgesteld.
De formulering
Paragrafen 2.09-2.12
Het rapport suggereert dat kwalificerende omschrijvingen die worden gebruikt in de vragen aan getuigen de gegeven antwoorden wezenlijk kunnen veranderen. Afhankelijk van de specifieke formulering die wordt gebruikt, kunnen getuigen hun antwoorden dienovereenkomstig aanpassen, bijvoorbeeld 'vaak' vs. 'af en toe'; 'hoe lang' vs. 'hoe kort'.
Effect van verkeerde informatie
paragrafen 2.13-2.21
Een andere beïnvloedende factor is het "desinformatie-effect", dat in het rapport wordt gebruikt om een concept te beschrijven waarbij blootstelling aan misleidende informatie na een gebeurtenis de herinnering aan die gebeurtenis kan verstoren. Dergelijke overdracht van verkeerde informatie kan ontstaan door uitwisselingen tussen meerdere personen met kennis van relevante feiten (medegetuigen) die bestaande feitelijke herinneringen kunnen overschrijven. Het kan ook veroorzaakt worden door de introductie van bijkomende onnauwkeurige details die de herinnering van een individu aan gebeurtenissen uit het verleden aanvullen of door het proces van feiten die meerdere keren verteld worden in de loop van een langere tijdsperiode.
Valse herinneringen
paragrafen 2.22-2.25
Valse herinneringen worden ook genoemd als een reden voor het ontstaan van onvolledige getuigenverklaringen. Het rapport beschrijft gevallen waarin digitaal verbeterde foto's of gemanipuleerde documenten worden gebruikt om het geheugen zodanig te veranderen dat er kunstmatig gebeurtenissen worden verzonnen die in werkelijkheid niet hebben plaatsgevonden zoals wordt beweerd.
De invloed van hervertelling op latere herinnering
punten 2.26-2.28
Tot slot stelt het rapport dat het navertellen van een verhaal vanuit een bepaald perspectief vooringenomenheid kan veroorzaken en de echte herinnering aan of het verhaal van een bepaalde gebeurtenis in gevaar kan brengen. Daarom wordt een aantal suggesties gedaan om de volledigheid van getuigenverklaringen te maximaliseren, waaronder (punten 2.29-2.32):
- Ervoor zorgen dat getuigen onmiddellijk na de gebeurtenis een volledig verslag geven;
- Afzien van het versterken van aarzelende antwoorden die ten onrechte het vertrouwen van een getuige kunnen opkrikken met betrekking tot een zaak waarover hij in feite onzeker is;
- Getuigen eraan herinneren dat de essentie van hun taak erin bestaat verslag uit te brengen over een gebeurtenis en dit te doen op basis van hun eigen kennis ervan;
- Getuigen aanmoedigen om de bron van hun kennis te identificeren.
Het geheugen van getuigen in de context van internationale arbitrage
Deel III: pp 14-16
Hoofdstuk III evalueert de bevindingen van een empirisch onderzoek met 316 deelnemers uit een breed scala van sectoren en functies. De resultaten laten zien dat het geheugen van getuigen, net als in het strafrecht, ook in het bedrijfsleven aan fouten onderhevig is, waardoor er een vergelijkbaar risico bestaat op vervorming van belangrijk bewijsmateriaal.
Nauwkeurigheid van het getuigengeheugen en de betekenis ervan in internationale arbitrage
Sectie IV: pp. 16-20
Op basis van bestaand onderzoek stelt het rapport vast dat het geheugen niet "verwant is aan een vast beeld dat wordt "opgehaald" wanneer dat nodig is, maar eerder een dynamisch proces is dat kan worden beïnvloed door opeenvolgende gebeurtenissen" (p7). Deel IV onderzoekt de doeleinden waarvoor getuigenissen worden gebruikt in internationale arbitrage en de contexten waarin de geldigheid van dergelijke getuigenissen een belangrijkere rol kan spelen. Het rapport identificeert hierbij zowel factoren als actoren die de verstorende effecten op het menselijk geheugen kunnen bijdragen of versterken, namelijk:
- Meerdere actoren, bijv. bedrijfsjuristen, externe adviseurs, collega's en supervisors;
- Informatie na de gebeurtenis die beïnvloed wordt door bijvoorbeeld culturele percepties, taal en cognitieve vooroordelen van arbiters, raadslieden en getuigen.
Maatregelen die kunnen worden genomen om de nauwkeurigheid van getuigenverklaringen te verbeteren.
Deel V: blz. 20-26
Hoofdstuk V geeft suggesties die kunnen worden aangenomen door interne en externe adviseurs met betrekking tot het verzamelen en presenteren van bewijs zonder het geheugen van getuigen te belemmeren:
Bedrijfsjuristen
paragraaf 5.5
- Het verkrijgen van contemporaine schriftelijke en mondelinge getuigenverklaringen op het moment dat de relevante gebeurtenissen plaatsvinden;
- Het zo snel mogelijk voeren van getuigenverhoren met betrokkenheid van externe raadslieden;
- Het ontmoedigen van discussies tussen getuigen en het houden van individuele bijeenkomsten;
- Het vermijden van het presenteren van een 'partijlijn' aan toekomstige getuigen om wijziging van de gegeven verklaring te voorkomen.
Externe raadsman
paragrafen 5.6-5.30
- Interviews (paragrafen 5.7-5.10)
- Individuele getuigenverhoren in een zo vroeg mogelijk stadium afnemen;
- Waar nodig een nauwkeurig verslag van de gesprekken bijhouden;
- Vermijden om feedback te geven, tussenbeide te komen, samen te vatten of op een andere manier het antwoord van de getuige te beïnvloeden;
- Onpartijdige, open vragen stellen die niet kunnen leiden;
- Getuigen geen documenten geven om hiaten in het verhaal op te vullen zonder hen eerst in staat te stellen hun eigen begrip van de feiten te vertellen.
- Het beoordelen van getuigeninformatie (punten 5.11-5.21)
- Rekening houden met tijdsverloop;
- Beoordelen of het antwoord de getuige in verlegenheid kan brengen of bredere gevolgen kan hebben;
- Het vergelijken van extrinsiek of neutraal contemporain bewijs met getuigenverklaringen.
- Getuigenverklaring voorbereiden (punten 5.22-5.28)
- Voorafgaand aan een eerste gesprek een lijst samenstellen van centrale onderwerpen die door getuigen in hun eigen bewoordingen moeten worden beantwoord;
- Overwegen om getuigen te vragen een eerste concept van hun getuigenverklaring op te stellen om hun eigen stem te behouden;
- Aanmoedigen dat getuigenverklaringen individueel worden opgesteld in plaats van samen met medegetuigen;
- Getuigen eraan herinneren onderscheid te maken tussen het zich herinneren van feiten uit persoonlijke kennis in tegenstelling tot aanvullende informatie over de gebeurtenis die zij uit andere bronnen hebben verkregen.
Opmerking
Door de wetenschap en de praktijk van getuigenverklaringen samen te brengen, is het rapport een essentieel hulpmiddel dat partijen, raadslieden en het tribunaal in staat stelt om de nodige stappen te overwegen en te nemen om het geheugen van getuigen in een vroeg stadium te beschermen en te bewaren. Het belang van accurate getuigenverklaringen wordt versterkt door het feit dat "de beslissing van het tribunaal over de grond van de zaak vaak in verschillende mate zal afhangen van de getuige wiens verklaring is afgelegd" (p6). Terwijl het rapport opmerkt dat "[e]en van de belangrijke beoordelingen die de leden van het tribunaal vaak zullen moeten maken, [is] het bepalen van de geloofwaardigheid van een getuige en het gewicht dat aan de getuigenverklaring moet worden gegeven" (p6), worden beoefenaars van juridische beroepen er ook aan herinnerd dat een gebrekkig geheugen de bewijskracht van de afgelegde getuigenis niet tenietdoet. De niet-uitputtende lijst van voorgestelde maatregelen om geheugenfouten te verminderen is een duidelijke weerspiegeling van de intentie van de Task Force om niet te pleiten voor een universele, 'one-size-fits-all' aanpak. In plaats daarvan worden beoefenaars aangemoedigd om rekening te houden met de complexiteit van het menselijk geheugen en zich bewust te zijn van mogelijke vervormingen, en om passende maatregelen te nemen 'in de mate die redelijkerwijs mogelijk is, zodat de beslissing [van het tribunaal] rechtvaardig kan zijn' (p9).
Bronnen
De inhoud van dit artikel is bedoeld als een algemene leidraad voor het onderwerp. Over uw specifieke omstandigheden moet specialistisch advies worden ingewonnen.